Bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc là nghĩa vụ pháp lý quan trọng đối với mọi doanh nghiệp hoạt động tại Việt Nam, bao gồm cả doanh nghiệp FDI. Việc tuân thủ đúng quy định về BHXH không chỉ tránh được các rủi ro pháp lý mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí nhân sự của doanh nghiệp.
Các loại bảo hiểm bắt buộc
Doanh nghiệp có trách nhiệm tham gia 3 loại bảo hiểm bắt buộc cho người lao động:
- Bảo hiểm xã hội (BHXH): Chi trả các chế độ ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, hưu trí, tử tuất.
- Bảo hiểm y tế (BHYT): Chi trả chi phí khám chữa bệnh.
- Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN): Chi trả trợ cấp khi người lao động mất việc làm.
Mức đóng bảo hiểm năm 2026
Mức đóng tính trên tiền lương đóng BHXH (tối đa 20 lần lương tối thiểu vùng):
| Loại bảo hiểm | Người sử dụng lao động | Người lao động |
|---|---|---|
| BHXH | 14% | 8% |
| BHYT | 3% | 1,5% |
| BHTN | 1% | 1% |
| Kinh phí công đoàn | 2% | 1% |
| Tổng | 20% | 10,5% |
Lưu ý: Mức đóng BHXH tối đa được tính dựa trên mức trần tiền lương, không phải toàn bộ tổng thu nhập của người lao động.
Trần lương đóng BHXH 2026
Mức lương đóng BHXH không vượt quá 20 lần mức lương cơ sở (đối với cán bộ, công chức) hoặc 20 lần mức lương tối thiểu vùng (đối với người lao động làm việc theo hợp đồng lao động). Tại Hà Nội và TP.HCM (Vùng I), mức tối thiểu là 4,96 triệu đồng/tháng, do đó trần lương đóng BHXH là khoảng 99,2 triệu đồng/tháng.
Đối tượng tham gia BHXH bắt buộc
Người lao động tham gia BHXH bắt buộc bao gồm:
- Người làm việc theo hợp đồng lao động từ 1 tháng trở lên.
- Cán bộ quản lý doanh nghiệp, hợp tác xã hưởng tiền lương.
- Người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam có giấy phép lao động, chứng chỉ hành nghề hoặc giấy phép hành nghề (theo Nghị định 143/2018).
Riêng với lao động nước ngoài: Mức đóng BHXH áp dụng từ ngày 1/12/2018 với mức đóng của người sử dụng lao động là 3% (BHXH hưu trí, tử tuất) và 3% (BHYT). Lao động nước ngoài không đóng BHTN.
Thời hạn kê khai và nộp BHXH
- Đăng ký tham gia BHXH lần đầu: trong vòng 30 ngày kể từ khi có người lao động.
- Báo cáo biến động lao động: hàng tháng hoặc hàng quý.
- Nộp tiền BHXH: chậm nhất vào ngày cuối cùng của tháng tiếp theo.
Xử phạt vi phạm quy định BHXH
- Chậm đóng BHXH: lãi suất 2 lần lãi tiền gửi ngân hàng nhà nước + tiền phạt hành chính.
- Trốn đóng BHXH: phạt từ 12-15% số tiền trốn đóng, tối đa 75 triệu đồng/hành vi.
- Nghiêm trọng hơn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 216 Bộ luật Hình sự 2015.
TrustlineAX hỗ trợ quản lý BHXH
- Đăng ký tham gia BHXH cho doanh nghiệp và người lao động.
- Tính toán và quản lý chi phí BHXH hàng tháng.
- Thực hiện các thủ tục báo tăng, báo giảm lao động.
- Hỗ trợ giải quyết các chế độ BHXH cho người lao động.
- Tư vấn tối ưu hóa cấu trúc lương thưởng phù hợp quy định.