Nhiều công ty TNHH một thành viên chỉ có đúng một người: chủ sở hữu kiêm giám đốc, không thuê nhân viên, không trả lương cho chính mình. Không ít chủ doanh nghiệp vẫn nghĩ rằng “không có người lao động thì không phải đóng bảo hiểm”. Từ ngày 01/7/2025, cách hiểu này không còn đúng, và nay cơ quan bảo hiểm xã hội đã chuyển sang rà soát chủ động hằng tháng.
Ngày 14/9/2026, Bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam ban hành Công văn số 3603/BHXH-QLT gửi BHXH các tỉnh, thành phố về việc tiếp tục tăng cường quản lý, thu, đóng BHXH, bảo hiểm y tế (BHYT) đối với loại hình “doanh nghiệp một người”.
Tóm tắt nhanh
| Nội dung | Công văn 3603/BHXH-QLT |
|---|---|
| Cơ quan ban hành | BHXH Việt Nam, gửi BHXH các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương |
| “Doanh nghiệp một người” là gì? | Mô hình doanh nghiệp do một cá nhân duy nhất tự vận hành, không có nhân viên (chú thích 1 của công văn) |
| Cơ quan BHXH sẽ làm gì? | Hằng tháng phối hợp với cơ quan Thuế, cơ quan Đăng ký kinh doanh để lấy dữ liệu, rà soát doanh nghiệp, hộ kinh doanh đang hoạt động hoặc mới thành lập chưa tham gia BHXH, BHYT |
| Sau khi rà soát | Triển khai ngay giải pháp phát triển người tham gia BHXH, BHYT bắt buộc, kể cả “doanh nghiệp một người” và chủ hộ kinh doanh |
1. Công văn 3603/BHXH-QLT yêu cầu những gì?
Công văn được ban hành để thực hiện ý kiến chỉ đạo của Bộ trưởng Bộ Tài chính tại Thông báo số 586/TB-BTC ngày 17/7/2026. BHXH Việt Nam yêu cầu BHXH các tỉnh, thành phố thực hiện hai nhóm việc:
Thứ nhất — rà soát hằng tháng. Hằng tháng phối hợp với cơ quan Thuế, cơ quan Đăng ký kinh doanh đề nghị cung cấp thông tin hoặc chia sẻ dữ liệu doanh nghiệp, hộ kinh doanh, đồng thời phân công viên chức thu trực tiếp rà soát, thống kê đầy đủ, kịp thời các doanh nghiệp, hộ kinh doanh đang hoạt động hoặc mới thành lập chưa tham gia BHXH, BHYT. Trên cơ sở đó, thực hiện ngay các giải pháp phát triển người tham gia BHXH, BHYT bắt buộc đối với người lao động tại doanh nghiệp (kể cả “doanh nghiệp một người”) và chủ hộ kinh doanh theo hướng dẫn tại Công văn số 1584/BHXH-QLT ngày 15/7/2025.
Thứ hai — thu, đóng và cấp sổ, thẻ đúng quy trình. Việc quản lý, thu, đóng BHXH, BHYT; tạo lập, cấp sổ BHXH, cấp thẻ BHYT cho người lao động và chủ hộ kinh doanh thực hiện theo Thông tư số 09/2026/TT-BTC ngày 03/02/2026 của Bộ Tài chính và Quyết định số 366/QĐ-BHXH ngày 29/4/2026 của BHXH Việt Nam ban hành quy trình thu BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp; cấp sổ BHXH, thẻ BHYT.
Về cách thức, “viên chức thu trực tiếp” được thực hiện theo hướng dẫn tại Công văn số 3411/BHXH-QLT ngày 28/8/2026 của BHXH Việt Nam (chú thích 2 của công văn).
Điểm quan trọng với doanh nghiệp: dữ liệu đăng ký doanh nghiệp và dữ liệu thuế sẽ được đối chiếu với dữ liệu tham gia BHXH mỗi tháng. Một công ty đã có mã số thuế, đang hoạt động nhưng chưa có ai tham gia BHXH sẽ dễ dàng xuất hiện trong danh sách rà soát.
2. Vì sao doanh nghiệp không có nhân viên vẫn thuộc diện đóng BHXH?
Công văn 3603/BHXH-QLT không tạo ra nghĩa vụ mới. Nghĩa vụ đến từ Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/7/2025.
Điểm n khoản 1 Điều 2 Luật BHXH 2024 bổ sung vào diện tham gia BHXH bắt buộc: người quản lý doanh nghiệp, kiểm soát viên, người đại diện phần vốn nhà nước, người đại diện phần vốn của doanh nghiệp theo quy định của pháp luật không hưởng tiền lương. Trước đây, Luật BHXH 2014 chỉ bắt buộc với người quản lý doanh nghiệp có hưởng tiền lương.
Trong “doanh nghiệp một người”, cá nhân duy nhất đó thường là chủ sở hữu kiêm giám đốc, tức là người quản lý doanh nghiệp. Vì vậy:
- Nếu người đó không nhận lương — thuộc điểm n khoản 1 Điều 2 Luật BHXH 2024, tự lựa chọn mức tiền lương làm căn cứ đóng (xem mục 3).
- Nếu người đó có nhận lương từ công ty — thuộc nhóm người quản lý doanh nghiệp có hưởng tiền lương, đóng BHXH, BHYT trên tiền lương được trả như người lao động thông thường.
Nói cách khác, việc “không có nhân viên” không đưa doanh nghiệp ra ngoài phạm vi BHXH bắt buộc, vì bản thân người quản lý đã là đối tượng tham gia.
3. Người quản lý không hưởng lương đóng bao nhiêu?
Tiền lương làm căn cứ đóng. Theo điểm d khoản 1 Điều 31 Luật BHXH 2024, người quản lý doanh nghiệp không hưởng tiền lương được tự lựa chọn mức tiền lương làm căn cứ đóng, thấp nhất bằng mức tham chiếu và cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu tại thời điểm đóng. Sau ít nhất 12 tháng đóng theo mức đã chọn mới được lựa chọn lại.
Khi chưa bãi bỏ mức lương cơ sở, mức tham chiếu bằng mức lương cơ sở. Từ ngày 01/7/2026, mức lương cơ sở là 2.530.000 đồng/tháng, nên khung lựa chọn là từ 2.530.000 đồng đến 50.600.000 đồng/tháng.
Tỷ lệ đóng:
| Khoản đóng | Tỷ lệ | Căn cứ |
|---|---|---|
| Quỹ ốm đau và thai sản | 3% | Điểm a khoản 4 Điều 33 Luật BHXH 2024 |
| Quỹ hưu trí và tử tuất | 22% | Điểm a khoản 4 Điều 33 Luật BHXH 2024 |
| Bảo hiểm y tế | 4,5% | Nghị định số 188/2025/NĐ-CP hướng dẫn Luật BHYT |
| Tổng | 29,5% | Người quản lý tự đóng toàn bộ |
Phương thức đóng. Theo điểm b khoản 4 Điều 33 Luật BHXH 2024, người quản lý đóng trực tiếp cho cơ quan BHXH hoặc đóng qua doanh nghiệp mà mình tham gia quản lý, theo phương thức hằng tháng, 3 tháng hoặc 6 tháng một lần. Thời hạn đóng chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng tiếp theo ngay sau chu kỳ đóng.
4. Ví dụ minh họa
Ví dụ 1 — Chủ sở hữu kiêm giám đốc, không nhận lương, không có nhân viên
Ông A là chủ sở hữu kiêm giám đốc Công ty TNHH một thành viên X, không nhận lương, công ty không có nhân viên. Ông A chọn mức tiền lương làm căn cứ đóng thấp nhất là 2.530.000 đồng/tháng (áp dụng từ 01/7/2026).
- BHXH: 2.530.000 × 25% = 632.500 đồng/tháng
- BHYT: 2.530.000 × 4,5% = 113.850 đồng/tháng
- Tổng: 746.350 đồng/tháng; nếu chọn đóng 6 tháng một lần là 4.478.100 đồng mỗi kỳ.
Ví dụ 2 — Công ty có chủ sở hữu là tổ chức, giám đốc được bổ nhiệm
Công ty TNHH một thành viên Y do một công ty mẹ ở nước ngoài sở hữu 100% vốn, bổ nhiệm bà B (công dân Việt Nam) làm giám đốc. Công ty chưa tuyển nhân viên.
- Nếu bà B nhận lương từ Công ty Y — bà B tham gia BHXH, BHYT bắt buộc trên tiền lương được trả như người lao động; Công ty Y đóng phần của người sử dụng lao động.
- Nếu bà B không nhận lương — bà B thuộc diện người quản lý không hưởng tiền lương, tự chọn mức căn cứ đóng và đóng 29,5% như Ví dụ 1.
Trong cả hai trường hợp, Công ty Y không nằm ngoài diện rà soát chỉ vì “chưa có nhân viên”.
5. Lưu ý riêng cho doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài
Nhiều doanh nghiệp FDI quy mô nhỏ vận hành đúng theo mô hình “doanh nghiệp một người”: một công ty con tại Việt Nam chỉ có một giám đốc được cử sang hoặc một người đại diện theo pháp luật. Một số điểm cần lưu ý:
- Người quản lý là công dân Việt Nam — áp dụng trực tiếp điểm n (không hưởng lương) hoặc nhóm có hưởng lương như phân tích ở mục 2.
- Người quản lý là người nước ngoài — việc tham gia BHXH bắt buộc của người lao động nước ngoài được quy định riêng tại khoản 2 Điều 2 Luật BHXH 2024 và văn bản hướng dẫn, gắn với các điều kiện như giấy phép lao động, hình thức làm việc. Trường hợp này cần xem xét cụ thể hồ sơ, không nên mặc định là thuộc hoặc không thuộc diện đóng.
- Người đại diện phần vốn của doanh nghiệp — nhóm này cũng được nêu tại điểm n khoản 1 Điều 2 Luật BHXH 2024 khi không hưởng tiền lương.
6. Doanh nghiệp nên làm gì ngay?
- Xác định ai là người quản lý doanh nghiệp — chủ sở hữu, chủ tịch công ty, giám đốc, người đại diện phần vốn — và từng người có nhận lương hay không.
- Kiểm tra tình trạng tham gia BHXH, BHYT hiện tại của từng người quản lý và của công ty. Nếu chưa đăng ký, liên hệ cơ quan BHXH quản lý để đăng ký và làm rõ thời điểm bắt đầu tham gia cũng như các khoản phải đóng (nếu có).
- Chọn mức tiền lương làm căn cứ đóng phù hợp với nhu cầu hưởng chế độ (hưu trí, thai sản, ốm đau). Mức đã chọn phải giữ ít nhất 12 tháng.
- Chọn phương thức đóng (hằng tháng, 3 tháng hoặc 6 tháng) và ghi nhớ thời hạn nộp.
- Khi bắt đầu tuyển nhân viên, đăng ký BHXH, BHYT cho người lao động theo quy định chung, không chờ đến khi có đợt rà soát.
Cùng thời điểm, cơ quan BHXH cũng đang đẩy mạnh việc tham gia BHXH bắt buộc của chủ hộ kinh doanh. Nội dung này không thuộc phạm vi bài viết.
Miễn trừ trách nhiệm
Bài viết được xây dựng trên cơ sở:
- Công văn số 3603/BHXH-QLT ngày 14/9/2026 của BHXH Việt Nam về việc tiếp tục tăng cường thực hiện việc quản lý, thu, đóng BHXH, BHYT với loại hình “doanh nghiệp một người”;
- Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 (Điều 2, Điều 31, Điều 33);
- Nghị định số 188/2025/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Bảo hiểm y tế;
- Mức lương cơ sở 2.530.000 đồng/tháng áp dụng từ ngày 01/7/2026.
Ba lưu ý về phạm vi:
- Công văn 3603/BHXH-QLT là văn bản chỉ đạo nội bộ của BHXH Việt Nam gửi BHXH các tỉnh, thành phố, không phải văn bản quy phạm pháp luật. Nghĩa vụ đóng BHXH, BHYT phát sinh từ Luật BHXH, Luật BHYT và văn bản hướng dẫn.
- Các văn bản được công văn dẫn chiếu (Công văn 1584/BHXH-QLT, Công văn 3411/BHXH-QLT, Thông tư 09/2026/TT-BTC, Quyết định 366/QĐ-BHXH, Thông báo 586/TB-BTC) không được phân tích chi tiết trong bài viết này.
- Số liệu trong các ví dụ chỉ nhằm minh họa, tính theo mức tham chiếu tại thời điểm viết bài. Trường hợp người quản lý là người nước ngoài cần được đánh giá riêng.
Bài viết chỉ mang tính tham khảo, không thay thế văn bản pháp luật gốc và không phải là ý kiến tư vấn cho trường hợp cụ thể. Doanh nghiệp nên đối chiếu quy định có hiệu lực tại thời điểm áp dụng và tham khảo ý kiến chuyên gia trước khi ra quyết định.
TrustlineAX — Tư vấn thuế, kế toán và nhân sự cho doanh nghiệp tại Việt Nam.